Interviews met Women over Women on the Web.
Klanten helpen Klanten! Niemand die producten beter kent dan de gebruikers zelf, toch? Daarom zijn er steeds meer bedrijven die vragen van klanten niet meer (alleen) laten beantwoorden door een speciale klantenservice, maar de hulp inroepen van een online-community van enthousiaste medeklanten - en gebruikers. Is de tijd van de klantenservice voorbij?
Voor Women on the Web is het niet nieuw om elkaar te helpen via internet. Evelien Fick vertelt over hoe dit werkt in de vereniging.
Luister na op bnr.nl/klantenshow.
In dit artikel wordt ook onze vereniging genoemd!
23-03-2007 | Jocelyn Vreugdenhil
Bron: Management Team
De grootste uitdaging van ‘Inclusief’ is het percentage vrouwelijke kiezers van de ChristenUnie, dat in 2003 op 61 procent stond, te vertalen naar het aantal vrouwelijke bestuursleden en kandidaten op de kieslijsten. “Dat gaat helemaal de goede kant op, want bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen stonden zes vrouwen bij de eerste twaalf van de lijst. Twee daarvan, Cynthia Ortega en Tineke Huizinga, zitten nu in de Tweede Kamer.”
Vertrutten
De doelstelling van de meeste vrouwennetwerken is meer vrouwen op hogere posities krijgen, niet alleen in de politiek maar ook in het bedrijfsleven. In dit kader worden regelmatig bijeenkomsten gehouden en congressen georganiseerd voor en door vrouwen. Het grote gevaar van netwerken met alleen maar vrouwen is volgens Hendriksen Oostereng vertrutting. Iets wat ze aan den lijve ondervond bij de Stichting Vrouwennetwerk Nederland. “Het ging vaker over zorgtaken, parttime werken en mannen die hun kind niet naar de crèche wilden brengen, dan dat er échte bedrijfsthema’s aan de orde kwamen. Ik kreeg er zo nu en dan een punthoofd van.”
Niet gescheiden
Bij het VMNN, dat drie jaar geleden mede door Hendriksen Oostereng werd opgericht, gaat dat er wel anders aan toe omdat het onderdeel is van de professionele organisatie Managers Netwerk Nederland (MNN). Bovendien zijn de vrouwen daar niet strikt gescheiden van de mannen. Slechts een paar keer per jaar wordt er onderscheid gemaakt door een bijeenkomst met een vrouwenthema te organiseren, zoals een bedrijfsbezoek aan AVR omdat daar een vrouw in de directie zit. Daarnaast zijn ook de strengere eisen om lid te kunnen worden van VMNN een manier om vertrutting tegen te gaan. Hendriksen Oostering: “Als vrouwennetwerken alleen maar worden opgericht om elkaar te helpen, en cursussen ‘leren acquireren’ te organiseren, dan hoeft het van mij niet.”
Entre Jeunes.SVE
Entre Jeunes.SVE is speciaal opgericht voor vrouwelijke ondernemers, van alle beroepsgroepen, die net gestart zijn of zich in een doorstartfase bevinden en maximaal vijf jaar bezig zijn.
Executive Woman International
Executive Women International is een internationaal netwerk voor vrouwelijke bestuursleden, directeuren-eigenaars en managers van grote en kleine bedrijven, non-profitorganisaties en overheidsinstellingen.
European Professional Women’s Network
De Amsterdamse afdeling van EuropeanPWN heeft meer dan 200 leden, afkomstig uit verschillende sectoren met 25 verschillende nationaliteiten. De doelstelling van het netwerk is de professionele vooruitgang van vrouwen in heel Europa te stimuleren.
Zwarte Zakenvrouwen Nederland
Het ledennetwerk van de ZZVN telt in Nederland een kleine 450 vrouwelijke ondernemers uit het hele land.
Netwerk Ondernemende Vrouwen
Landelijk netwerk voor ondernemende vrouwen in het midden- en kleinbedrijf. Het netwerk bestaat uit een gevarieerde groep vrouwelijke ondernemers en vrouwen met een bestuurlijke functie.
Women on the Web
Women on the Web is een Nederlandse vereniging voor en door vrouwen die betrokken zijn bij, of geïnteresseerd zijn in nieuwe media.
Unie van Vrouwelijke Ondernemers Nederland
Het ledenbestand van de UVON is gevarieerd: circa 400 vrouwelijke ondernemers met grote en kleine bedrijven, actief op velerlei gebied. UVON-leden zijn regionaal georganiseerd.
Stichting Vrouwelijke Entrepreneurs
De SVE bestaat uit ongeveer 80 leden, allen vrouwen die hun sporen hebben
verdiend in hun vakgebied.
VMNN
Vrouwelijke Managers Netwerk Nederland (VMNN) is een netwerk voor vrouwelijke directeuren, managers en andere leidinggevenden die in een informele setting zakelijke contacten onderhouden.
VVAO
De VVAO heeft ongeveer 4500 leden en 32 afdelingen en behartigt de belangen van hoger opgeleide vrouwen en zet zich ook in voor verbetering van de positie van de vrouw.
Het Amsterdams Vrouwen
Sigaren-Genootschap Salomé
Salomé werd opgericht in 1989 en bestaat uit 30 sigaren rokende (zaken)vrouwen. De leden komen eens per maand samen in Hotel L’Europe te Amsterdam. Lid worden kan alleen op uitnodiging.
Business Babes
Naast het voorzitterschap van Salomé is Mienke Schaberg ook medeoprichter van Business Babes, een groep van 80 zakenvrouwen die vier keer per jaar samen borrelen. Ook hier is een lidmaatschap alleen mogelijk op uitnodiging.
Dit artikel is in pdf gearchiveerd. Download hier het artikel.
De tekst is geplaatst met toestemming van de hoofdredactie van MT.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| managementteam.pdf | 20.17 KB |
"Voor jezelf werken is genieten van vrijheid en zelfstandigheid, maar als je aan huis werkt zit een praatje bij de koffieautomaat er niet in. <...>Een goede oplossing voor die eenzame momenten is meedoen aan een mailinglijst. Women on the Web (WoW) heeft er meerdere, waaronder een voor vrouwelijke ondernemers."
Het artikel over de VO dames van Women on the Web is verschenen in SiS. Het volledige artikel lees je in dit pdf-bestand.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| sis_mei2006.pdf | 869.86 KB |
Bij Women on the Web gaat dat via mailinglijsten. Iemand heeft een vraag of een opmerking en stuurt dan een e-mail naar een bepaalde mailgroep waar allerlei vrouwen met hun e-mailadres op aangesloten zijn. Dat kan van ondernemerskwesties tot computervraagstukken gaan. Vaak is het ook voor de gezelligheid.
Het interview met Evelien is verschenen in het april nummer van SiS.
Het is beschikbaar als PDF onderaan deze pagina.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| sis.pdf | 1.46 MB |
Een klankbord, een uitlaatklep, een plek om gelijkgestemden te ontmoeten en kennis uit te wisselen. Een vrouwennetwerk is als een warm bad, waar zelfvertrouwen wordt gekweekt, passies worden gedeeld en vriendschappen kunnen opbloeien.
Midi interviewde Josine Krant, al jarenlang actief lid van Women on the Web.
Het interview met Josine is beschikbaar als PDF.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| interview_josine.pdf | 648.45 KB |
Maria Neele wordt als kersverse voorzitter van Women on the Web geinterviewd bij Tros Radio Online.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| interviewmaria.ram | 90 bytes |
Marion Schiphorst vindt zichzelf best ‘digitaal gestoord’. En eigenlijk al heel lang. Zodra het computertijdperk zijn intrede deed wist ze: hier wíl ik iets mee.
Het interview met Marion Schiphorst is beschikbaar als PDF.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| UN-230304a.pdf | 274.64 KB |
This case study investigates the users of the Dutch branch of the Webgrrls; Women on the Web (WOW). From the beginning the objective of this organisation has been to make computers and the Internet more accessible for women. To what extend were the inclusion initiatives, which comprised recruitment as well as socialisation instruments, considered to be effective by the female users of WOW? The Board of WOW has put a lot of energy in to facilitating the provision of information to women and socialisation activities. Mailing lists are an attractive blend of information and community forming for the respondents. From the questionnaires and the interviews, it has become clear that almost all respondents, including starters and ICT professionals, use computers and the Internet more, have more fun and use more different facilities because of WOW. Perhaps even more important than providing a platform where women exchange information, is the fact that WOW supports a women only social community. This strategy was felt as essential by the respondents, as they felt lonely in a men’s world, they felt like men were degrading them and their level of self confidence and their belief in the power of women was generally low before they entered the WOW community. As a result of WOW, more than half of the respondents gained self confidence regarding computers and the Internet and felt more independent and empowered. It seems WOW was most effective in offering role-models of women that were competent and felt confident, leading both beginners and women that worked in IT to feel more empowered to work with computers.
De studie is beschikbaar als PDF.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| sigis_case.pdf | 133.47 KB |
Ann Ghijs-Perquy (32) is getrouwd en heeft een zoon van zes jaar. Sinds januari werkt ze thuis als futttime webdesigner.
Michelle de Hoog interviewde Ann. Het interview is als PDF beschikbaar.
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| flair.pdf | 39.7 KB |
Vrouwelijke journalisten die via internet contact willen met dito collega's, kunnen zich aanmelden bij de presslijst van Women on the Web. Het favoriete onderwerp: geld. Initiatiefnemer Femke van Zeijl: "Uitwisselingen over honoraria zijn erg interessant, maar ik zou liever wat meer vakinhoudelijke discussies voeren."
Helga Warmels
Ruim drie jaar terug waagde Femke van Zeijl de overstap. Ze nam ontslag bij De Gelderlander en koos voor het freelance bestaan. Spijt van die beslissing heeft ze nooit gehad, maar het gemis aan dagelijks contact met collega's knaagde wel. "Werk je op een redactie en je hebt een klote gesprek aan de telefoon, dan kwak je de hoorn neer en je kunt je ei kwijt bij iemand. Als freelancer mis je die mogelijkheid."
Daarom besloot Van Zeijl een virtuele ontmoetingsplaats te creëren voor vrouwelijke journalisten en tekstschrijvers. Na drie jaar telt de mailinglijst (als onderdeel van de Webgrrls, nu Women on the Web) tweehonderd deelnemers.
Sinds de start is Van Zeijl listminder. "Dat houdt in dat ik af en toe met mijn virtuele vinger mag zwaaien als het de spuigaten uitloopt. Als de toon bijvoorbeeld wat al te pinnig wordt. Of als er te weinig wordt geknipt in de berichtjes, zodat je hele lappen tekst onnodig heen en weer gemaild krijgt."
Ik heb een verhaal geschreven voor een bepaald tijdschrift. Nu heb ik bedacht dat het na enige aanpassing uitermate geschikt is voor nog een ander blad. Bereken je dan vervolgens gewoon weer de volle mep? Hoe doen jullie dat?
De contacten via de lijst worden vooral benut om advies of informatie in te winnen. Daarnaast wijzen deelnemers elkaar op vacatures en worden er met enige regelmaat klussen naar elkaar doorgeschoven.
Een van de actiefste deelnemers is Fréderike Geerdink, freelancer voor onder meer Viva, Medisch Vandaag en Contouren. Zelf wint ze zelden advies in via de mailinglijst, maar ze geeft het des te vaker. "Laatst schreef iemand niet langer dan vijf dagen aaneengesloten vakantie te nemen, omdat ze anders bang was opdrachtgevers kwijt te raken. Dat kan ik gewoon niet aanzien. Er is meer in het leven dan werk alleen, en dat zeg ik op zo'n moment ook." Waar Geerdink de contacten wel voor gebruikt? Om haar hart te luchten bijvoorbeeld ('Ik heb zo'n dag dat het allemaal niet zo lekker loopt en dan zijn jullie er toch om tegenaan te lullen?'). Een enkele keer ook om interviewkandidaten te zoeken. "Maar", zegt ze, "dat doe ik nooit meteen. Eigenlijk alleen als ik niet via andere wegen iemand kan vinden. Nee hoor, ik vind dat absoluut niet lui. De mailinglijst is gewoon een deel van mijn netwerk. Dat je daarmee een ons-kent-ons-sfeertje creëert, vind ik onzin. Laatst leverde een oproepje enkel interviews op met niet-journalisten. Maar ik ga er wel spaarzaam mee om, want ik ben me ervan bewust dat zulke oproepjes irritatie kunnen geven. Ik gebruik de lijst echt niet voor elk wissewasje."
Dat de mailinglijst mannen uitsluit, ziet ze niet als een probleem. "Ik voel me niet geremd om wat dan ook in te tikken, en ik denk dat het ermee te maken heeft dat we met vrouwen onder elkaar zijn. Iedereen gaat in de regel aardig en fatsoenlijk met elkaar om. Dat klinkt misschien een beetje wollig, maar ik bedoel dat ieders mening wordt gerespecteerd. Haantjesgedrag komt bijna niet voor op de lijst."
Een vrouw die ik had geïnterviewd over haar relatie heeft mijn complete interview herschreven teruggemaild, nadat ze op mijn antwoordapparaat had gezegd dat ze 'het zo niet gepubliceerd wil hebben' en zich terugtrekt 'als het niet veranderd wordt'. Er moet nog een foto van haar gemaakt worden, dus het is wel belangrijk dat de boel een beetje gesust wordt. Ik baal vreselijk. Wat moet je nou met zo iemand?
Het initiatief van Van Zeijl is nooit exclusief bedoeld geweest voor freelancers. Toch heeft de lijst een onevenredig hoog freelance gehalte. Het gros van de deelnemers werkt in een eigen bedrijf en bovendien zijn de ondernemers actiever op de lijst dan de collega's met een dienstbetrekking. Verder vloeit een flink deel van de te berde gebrachte onderwerpen voort uit het runnen van een eigen zaak. Of de dames een marketingbudget hanteren. Wat je als eenmanszaak kunt uitrichten tegen wanbetalers. Of je financieel wijzer wordt van freelancen naast een vaste baan. Welk percentage van het honorarium acceptabel is voor doorplaatsingen op internet. Dat soort vragen. Van Zeijl erkent dat de lijst vooral freelancers aantrekt. "Waarschijnlijk komt dat doordat deze mensen met hetzelfde euvel kampen als ik. Ze missen het dagelijkse contact met collega's."
Uitwisselingen over honoraria vindt ze weliswaar 'erg interessant', maar toch zou ze liever wat vaker vakinhoudelijke discussies voeren. "Daarom gooi ik regelmatig de knuppel in het hoenderhok. Laatst heb ik gemaild dat de deskundigen in het debat over Srebrenica allemaal mannen zijn. Of we met ons allen met een rijtje vrouwelijke deskundigen op de proppen konden komen. Nou, daar reageren dan welgeteld vier mensen op. Terwijl de mailbox gegarandeerd vol had gestaan, als ik was begonnen over honoraria."
Ik heb voor het eerst in mijn freelance carrière een heel erg echt gat! Ik word er helemaal zenuwachtig van. Hard gaan werven dan maar? Of eerst nog maar een weekje genieten van de zon?
Els van der Vlist draait net een paar maanden mee op de lijst. "Ik kwam Women on the Web tegen via een zoekmachine. Heel leuk om vrouwen te leren kennen die hun werk op dezelfde manier invullen als ik. De moeders die ik op het schoolplein spreek, zorgen voor oppaskinderen of werken in een winkel. Dat je ook freelance journalist kunt zijn, daar hebben ze nog nooit van gehoord."
Behalve voor bevestiging meldde ze zich ook aan in de hoop iets op te steken van de contacten met collega-freelancers. "Mijn bedrijf staat nog helemaal in de kinderschoenen. Ik schrijf al wel een jaar of zes voor lokale kranten, maar nu de kinderen op school zitten en ik meer uren overhoud, wil ik het gaan uitbreiden. De contacten via de lijst vormen voor mij een sterke stimulans om met het vak bezig te blijven."
De mailtjes hebben Van der Vlist intussen al de nodige kennis verschaft. Ze weet nu bijvoorbeeld dat ze een urenregistratie moet bijhouden en hoe ze haar acquisitie kan vormgeven. "In het begin heb ik de vraag in de groep gegooid hoe ik het allemaal moest organiseren. Of ik mijn inkomsten als neveninkomsten moest opgeven of dat ik een ondernemersbiljet moest aanvragen. Belastingtechnische kwesties. Ik vond het echt een beginnersvraag. Daar heb ik toen een aantal goede reacties op gehad. Dat ik een cd-rom kon aanvragen bij de Belastingdienst. Dat er een handboek over freelancen was. Dat vind ik heel positief, dat je ook als beginner goed wordt opgevangen. Dat je niet uit de hoogte wordt behandeld. Ze kunnen ook over je heen vallen na zo'n vraag. Zo van: wéét je dat niet eens?!" Hoe zou haar beroepsleven eruitzien zonder de contacten via de presslijst? Lachend: "Dan zou ik héél eenzaam zijn."
www.womenontheweb.nl
Op 8 maart werd in het programma Omnium van Omrop Fryslan een interview uitgezonden met Woman on the Web en ontwerpster van onze huisstijl, Marion Postma.
Beluister het interview, met vragen in het Fries en antwoorden in het Nederlands:
| Bijlage | Grootte |
|---|---|
| omnium.mp3 | 4.23 MB |
door Marjan Agerbeek
2001-09-28
'We verklaren de feministische zaak weer geopend', zo besloten Evelien Tonkens en Tsjalling Swierstra hun artikel op de Podiumpagina van afgelopen zaterdag. Is er een voedingsbodem voor hun oproep? Er zijn nieuwe feministische initiatieven, maar een golf vormen die (nog) niet.
Voor de abortuskliniek in Leiden staat drie keer per week een groepje vrouwen om tegen de afbreking van zwangerschappen te protesteren. Inge van de Velde (35), lid van De Fabel van de illegaal, een radicaal-linkse basisorganisatie die streeft naar een socialistische en feministische samenleving, wil daar iets aan doen.
Van de Velde: ,,Het gaat om twaalf vrouwen die bij de 'grote opdracht'-gemeente horen van de Rhemakerk in Leiden. Ze spreken bezoeksters van de kliniek aan over de reden van hun komst en confronteren personeel met vragen als 'hoeveel heb je er vandaag gedood?' In juli hebben we met tien vrouwen van de Fabel een tegenactie georganiseerd. We zijn voor de kliniek gaan staan en hebben hen gezegd dat ze weg moesten gaan. We hadden ook fototoestellen meegenomen om de vrouwen te imponeren. Dat werkte de eerste keer, ze liepen weg. De volgende keer hadden ze zelf ook camera's bij zich. Ze staan er nog steeds, maar we hebben in ieder geval duidelijk gemaakt dat ze niet ongehinderd bezoeksters kunnen lastigvallen.''
De tegenactie van de Fabel heeft niets te maken met de 'Baas in eigen buik'-acties van Dolle Mina in de jaren zeventig, stelt Van de Velde. ,,Het gaat ons om zelfbeschikkingsrecht, dat iedereen zelf moet weten wat hij of zij met zijn lijf doet. We willen ook de vinger leggen op nieuwe ontwikkelingen, zoals de geboortetechnologie. Die maakt het mogelijk om eindeloos aan het lijf van vrouwen te sleutelen.''
Volgens Van de Velde speelt het verschil in positie van mannen en vrouwen in veel maatschappelijke onderwerpen een rol. ,,Dat leidt niet tot een derde feministische golf, maar je ziet wel dat organisaties en individuen in actie komen als er iets gebeurt dat ze niet vinden deugen.''
Rond abortus was er deze zomer in ieder geval veel te doen. De Stichting Femi in Utrecht bond de strijd aan met 'De Schreeuw om leven', een fundamenteel christelijke organisatie die bij de gemeente Utrecht vergunning heeft gevraagd voor een standbeeld ter nagedachtenis aan alle kinderen die door abortus om het leven zijn gekomen. Femi schreef protestbrieven naar de gemeente, ook om de vergunningen, die de gemeente aan De Schreeuw verstrekte voor wakes bij de Utrechtse abortuskliniek, aan de kaak te stellen.
Landelijke bekendheid kreeg het abortusboot-project dat afgelopen juni voor commotie zorgde. Gynaecologe Rebecca Gomperts wilde met die boot naar landen waar abortus verboden is en vrouwen dus geen zelfbeschikkingsrecht hebben, zoals in Ierland. Het project liep stuk op ontbrekende vergunningen.
Volgens Saskia Poldervaart, coördinator vrouwenstudies aan de universiteit van Amsterdam, is internationalisering het kenmerk van de hedendaagse vrouwenbeweging. ,,Er wordt zo gemakkelijk gezegd dat de vrouwenbeweging dood is, maar volgens mij gebeurt er van alles. Belangrijke thema's zijn vrouwenhandel, prostitutie en vrouwenbesnijdenis. De activiteiten zijn, net als de anti-globaliseringsbeweging, gericht op de positie van vrouwen in ontwikkelingslanden. Die activiteiten zijn niet zo zichtbaar in Nederland, maar daarom zijn ze er nog wel. Dat geldt ook voor feministische discussies op internet.''
De opkomst van internet heeft het feminisme nieuw leven ingeblazen, ook in Nederland. De VN-vrouwenconferentie in Beijing in 1995 speelde daarin een belangrijke rol. Daar maakten veel vrouwen voor het eerst kennis met internet. Er was een zaal ingericht met zo'n veertig computers. Iedere deelnemer kreeg een emailadres. ,,Er werd druk gebruik van gemaakt'', zo verhaalt een deelneemster in het blad Opzij. ,,Op de eerste dag kon ik nog een uur internetten, maar al snel waren er wachtlijsten en tijdlimiten. Vrouwen stonden te popelen, het was echt een ontdekking.''
Talrijke internationale discussielijsten waren het gevolg. Maar ook nationale: In 1996 werd de Nederlandse afdeling van de Webgrrls opgezet (www.webgrrls.nl), die tegenwoordig Women on the Web (WOW) heet. Het is een vereniging die beoogt vrouwen vertrouwd te maken met internet. Dat slaat aan: WOW Nederland heeft 4500 leden, waaronder ruim driehonderd 'girls' van onder de achttien jaar. WOW biedt allerlei informatie, maar er zijn ook discussielijsten. Bijvoorbeeld voor vrouwen die hulp nodig hebben bij het opzetten van een website, voor zelfstandig ondernemers en voor journalisten.
Begin dit jaar is de discussielijst 'feminisme' (listserv.surfnet.nl) aan de internetinitiatieven toegevoegd. De discussielijst wordt onderhouden door het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) in Amsterdam. Voor de lijst hebben zich inmiddels 231 vrouwen aangemeld. Ze hebben het over de definitie van feminisme, over abortus, de dwaze moeders in Argentinië en er worden vacatures bekend gemaakt bij feministische organisaties. Ook wordt er tot actie opgeroepen. Zo is er melding gemaakt van een actie onlangs aan de Universiteit Leiden gericht tegen posters met schaarsgeklede vrouwen. Er is opgeroepen tot het schrijven van brieven schrijven aan de gemeente Utrecht, om het anti-abortus standbeeld van 'De Schreeuw om leven' te verhinderen. En er werd verslag gedaan van een actie van vrouwelijke vredesactivisten vorige maand, die de doorgang naar een radartoren in Volkel blokkeerden.
De populariteit van netwerken via internet past in de tijd: het geeft handen en voeten aan een samenleving die gezamenlijke doelen en solidariteit afwijst, maar wel maatschappelijk betrokken is. Eigenlijk is de discussielijst de moderne variant van de praatgroep uit de jaren zeventig en tachtig.
Toch wordt er ook volop 'in levende lijve' gediscussieerd. In dat opzicht was afgelopen winter beslist een succes-seizoen voor het Nederlandse feminisme. Er bleek enorme belangstelling te zijn voor de conferenties van het feministische tijdschrift Lover rondom een wedstrijd voor het beste feministische manifest, al leverde de wedstrijd zelf uiteindelijk weinig op. Ook de polemiek rondom de uitspraak van hoofdredactrice Cisca Dresselhuys van Opzij, die stelde dat hoofddoeken een teken zijn van vrouwenonderdrukking en dat zij daarom geen vrouwen met hoofddoek aanneemt op haar redactie, zette het feminisme weer even in het middelpunt van de belangstelling. Het jongerencafé The Site puilde uit toen daar een discussie over feminisme en hoofddoeken werd georganiseerd.
Evelien Tonkens, lid van de feministische groep De Harde Kern, is gefascineerd door de run op feministische bijeenkomsten. Want daar staat de tanende belangstelling voor de vrouwenorganisaties die zijn voortgekomen uit de tweede feministische golf in de jaren zeventig tegenover. ,,Ik denk dat er geen belangstelling voor die vrouwenorganisaties meer is omdat ze zich bezighouden met onderwerpen waarover we het al lang eens zijn. Meer kinderopvang, gelijke beloning, financiële zelfstandigheid. Dat weten we nu wel, ook al zijn die zaken nog niet gerealiseerd. Vrouwen willen praten over nieuwe onderwerpen, die in deze tijd passen.''
Toen freelance journalist Femke van Zeijl (30) drie jaar geleden voor zichzelf begon, betekende dat een overgang van een levendige redactie naar een studeerkamertje twee hoog achter. Ze merkte dat binnen Women on the web, een vrouwennetwerk op internet, vrij veel journalisten en tekstschrijvers waren.
Ze begon met een speciale mailinglist voor deze groep en al snel waren er tegen de honderd vrouwen aangesloten. Inmiddels zijn dat er rond de tweehonderd, onder wie veel freelancers. Doel van een e-maillijst is vooral over je vak blijven nadenken.
'Als freelancer hoef je eigenlijk helemaal niet meer op een redactie te komen', zegt Van Zeijl. 'Maar je zit af en toe toch met ethische vragen. Die kun je aan elkaar voorleggen. Soms gaat het puur om zakelijke dingen als tarieven en dan is het weer een tijdje erg off-topic.'
Bij pieken, bijvoorbeeld na de aanslagen in de VS, regent het vijftig mailtjes op één dag. Gemiddeld komen er zo'n twintig. 'En als je net een rotgesprek hebt gehad, gooi je de telefoon neer en kun je een mailtje sturen naar de lijst. Dan krijg je altijd een paar opbeurende reacties', weet Van Zeijl.
De Vlaming Peter Motte (35) is vertaler uit Engels en Frans in het Nederlands. Hij is ook lid van een mailinglist, zo'n rondzendlijst per email, een lijst voor vertalers die drie jaar geleden werd opgericht. Per dag krijgt hij via deze lijst ongeveer vijftig tot honderd mailtjes binnen. Het grootste deel van de ongeveer 450 leden leest uitsluitend mee. Ongeveer 25 mensen 'posten' regelmatig. 'Loop je tegen concrete vragen op, dan komt er via de rondzendlijst meestal wel een bruikbaar antwoord', is zijn ervaring.
Ontmoetingslijst
Onder de vlag van Women on the web is ook een IT-lijst te vinden voor vrouwen die beroepsmatig met informatie-technologie bezig zijn, een lijst voor webdesigners en een 'ontmoetingslijst' voor kleine ondernemers. Hier wisselen ongeveer tweehonderd vrouwen per email ervaringen uit over bijvoorbeeld de Kamer van Koophandel, de Belastingdienst en acquisitie.
Er komen gemiddeld zo'n vijftien berichten per dag, schat Lucia Beerten (58), eigenaar van werving- en selectiebureau Zenith Search voor hoger opgeleiden in de logistiek. 'Er wordt op een prettige, zakelijke manier gecommuniceerd. Als er iemand te scherp formuleert, komt er een reactie van een ander die dat met humor corrigeert.' Zelf heeft ze via de lijst een juriste geraadpleegd en een tekstschrijfster ingeschakeld om teksten te herschrijven. Ze plaatst daarnaast regelmatig vacatures op de site.
Beerten bezocht ook een IRL, ofwel in real life bijeenkomst. 'Daar werden echt spijkers met koppen geslagen. Zo heeft één van de vrouwen naar aanleiding daarvan een training opgezet voor vrouwen die beter wilden leren hoe ze nieuwe opdrachtgevers kunnen binnenhalen.'
Een echte gemeenschap vormt de harde kern van Deining. Deze lijst voor 'freelancers en andere professionals die werken in een communicatievak' werd in 1999 opgericht door Kor Goutbeek (36), bioloog en freelance-journalist.
'Je zit steeds in je eentje achter die pc. Ik wilde meer kennis uitwisselen met anderen. En dan het liefst met mensen uit uiteenlopende disciplines. Mijn idee was dat als ik een folder ging maken, ik er een fotograaf en vormgever bij zou kunnen vragen.'
Hij nodigde een aantal mensen uit om lid te worden. Inmiddels zijn er rond de 180 leden, van wie er ongeveer zestig regelmatig mailen, enkelen vanuit het buitenland. Gemiddeld zijn er honderd mailtjes per dag.
Dat Deining een levendige lijst is, komt volgens Goutbeek mede doordat er inmiddels al vijf IRL's geweest zijn. Op enkele weekenden aan zee kwamen in totaal tegen de zestig mensen samen.
Groepsgevoel
'Er zijn bij Deining zelfs twee relaties ontstaan. Zelf heb ik met een aantal mensen een gevoel van verwantschap en zelfs vriendschap. Ik ben ook bij circa tien mensen thuis of op het werk geweest.' Het groepsgevoel wordt ook versterkt door de site waar columns en foto's te vinden zijn en waar ruim honderd 'Deiners' kort omschrijven wat ze doen.
'Het is prettig te merken dat anderen tegen dezelfde soort dingen aanlopen', vindt Goutbeek. 'Het zijn allemaal éénpitters. De lijst werkt eigenlijk als vervanging van collega's. We begonnen met praktische vraagjes, maar het werd al snel ook een uitlaatklep. Dan vroeg iemand wat voor jurkje ze aan zou doen naar een feestje van een opdrachtgever en daarop werd dan melig gereageerd.'
Ook de vertalerslijst had oorspronkelijk een professioneel karakter. 'Maar al vrij snel werd er veel gechat. Een aantal mensen is de hele dag online en reageert steeds op elkaars mailtjes', zegt Motte. 'Na een tijdje begon er iemand met 'friday-humor'. Maar toen volgden maandag- en dinsdaghumor. Veel thuiswerkers hebben blijkbaar behoefte aan kantoorhumor.' Zelf mengt hij zich in de terugkomende discussie over de vraag of Vlamingen wel Nederlands kunnen.
Ook op Deining lopen de gemoederen regelmatig hoog op. 'Er zijn heel felle mensen bij, onder wie enkele columnisten. Zij schrijven mails als columns', zegt Goutbeek. Als lijstbeheerder heeft hij zes keer iemand van de lijst verwijderd, bijvoorbeeld vanwege ongevraagd reclame maken ofwel spammen, het stalken van een vrouw op de lijst, of het zich uitgeven voor iemand anders.
Van Zeijl wijst er als moderator van de presslijst regelmatig op dat de vrouwen meer moeten knippen in hun reacties op eerdere berichten. 'En een enkele keer heeft iemand een uiterst pinnige toon van mailen. Daar wijs ik diegene dan op.'
Uit het emailcontact zijn enkele regionale groepjes van 'pressgrrls' of 'pressies' ontstaan. Van Zeijl bezocht één keer een nieuwjaarsborrel. 'Het was grappig om te zien dat je vaak een verkeerde voorstelling hebt van mensen die je alleen via email kent. Dan blijkt iemand die met heel veel autoriteit mailt een kleurloos meisje van begin twintig.'
Nog altijd is het bedrijfsleven a man's world en worden topfuncties nog maar voor 4 % door vrouwen bezet. Maar veel vrouwen zijn de discussies over het glazen plafond zat: seksisme is waarschijnlijk onuitroeibaar, dus waarom zou je er niet gewoon je voordeel mee doen? "Dan ga je op de koffie, zet je je plannen uiteen en lacht wat. Voor je het weet heb je er weer een klus bij."
'Vrouw maakt snelle opkomst op arbeidsmarkt' kopte de Volkskrant onlangs op haar voorpagina. Zestigduizend banen zijn er in de laatste zes maanden van 2000 bijgekomen en die groei bleek volledig op het conto van vrouwen te schrijven. De werkloze man had het nakijken.
Het lijkt erop dat vrouwen nu dan eindelijk bezig zijn met de langverwachte inhaalslag.
Opvallend daarbij is dat ze zich steeds minder lijken te storen aan het traditionele machtsoverwicht van de man. Vrouwen richten hun eigen 'old boys networks' op, verenigen zich in organisaties als Vrouw en Ondernemen en Women on the Web. Dat deden de oerfeministes natuurlijk ook al, maar vrouwen van nu lijken minder behoefte te hebben zich af te zetten tegen de mannelijke sekse.
Integendeel, veel vrouwen zeggen openlijk het uiterst prettig te vinden om met mannen samen te werken. En binnen die samenwerking blijven ze zichzelf, ze realiseren zich dat vrouwelijke capaciteiten evengoed van belang zijn voor een bedrijf en hebben minder de neiging om zich als 'manwijven' op te stellen. Het gevoel van verongelijktheid lijkt ingeruild door zelfvertrouwen en vastberadenheid. Het slim spelen, daar gaat het om.
Als ultiem voorbeeld geldt natuurlijk Hillary Clinton. Toen zijn door het Amerikaanse volk (mannen én vrouwen) vanwege haar 'te' dominante aanwezigheid voor bitch werd uitgemaakt, schaarde ze zich gedwee achter haar man en speelde ze jarenlang de supporting and forgiving wife. Haar populariteit schoot omhoog. En ondertussen smeedde ze haar eigen plannen. Ze zorgde ervoor dat ze het politieke spelletje zo goed in haar vingers kreeg dat ze - op dezelfde avond dat iedereen zich vertwijfeld afvroeg of nu Gore of Bush de nieuwe president was - met een brede lach haar overwinning tot senator van de staat New York kon vieren. Het is ongetwijfeld mede aan haar te danken dat inmiddels zeventig procent van de Amerikanen gelooft in een vrouwelijke president voor 2016.
In vergelijkiong met de Nederlandse vrouw staat de Amerikaanse sowieso al een stuk hoger op de carrièreladder. Het percentage mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt is er inmiddels gelijk. Zelfs in het mannendomein Silicon Valley neemt het aantal vrouwelijke automatiseerders en managers alsmaar toe en sinds kort hebben drie van de acht meest prestigieuze universiteiten (de zogenaamde Ivy League) een vrouwelijke directeur. Ter vergelijking: op de Nederlandse universiteiten is maar 4,5% van de hoogleraren vrouw. En dat terwijl de man/vrouw-verhouding van de studentenpopulatie gelijk is.
Toch lijkt het diversiteitsdenken langzamerhand ook naar Nederland over te waaien. Al te idealistische motieven moeten we daar niet achter zoeken. Amerikaase bedrijven wéten dat het bij elkaar zetten van mensen met verschillende achtergronden en ideeën tot onverwachte succesen leidt. En nu Nederland onder invloed van de toestroom van andere culturen en de emancipatie verandert, kan het niet lang meer duren totdat ook bedrijven hier het nut van een dergelijk beleid gaan inzien. Veel vrouwen wachten daar echter niet op.
"Mensen denken altijd dat je een bitch moet zijn om een bedrijf te kunnen leiden. Maar ik vind mezelf gewonn een lieve vrouw. Sterk, dat wel."
Scarlett Kwekkeboom (33) is Zakenvrouw van het Jaar en beweegt zich in de ultieme mannenwereld: die van de elektrotechniek. "Ik zit graag tussen kerels," zegt ze. "Vrouwen zijn sneller op hun tenen getrapt, bij mannen kun je heel direct zijn zonder dat ze zich persoonlijk aangevallen voelen. Bovendien sta ik op een receptie nooit alleen. Handig toch? Ja luister, je moet er gewoon je voordeel mee doen."
Na het overlijden van haar vader nam Kwekkeboom Istimewa Elektro over, waardoor ze op haar 27ste plotseling baas was over 100 mensen. Ze reorganiseerde haar bedrijf grondig en wist in vier jaar tijd de omzet te verdubbelen. Hoe de mannelijke werknemers op haar reageren? "Ik ben altijd heel recht door zee, open en eerlijk. Dat waarderen ze. En ze vinden het prettig dat ik tussen ze sta, niet boven ze. Mannelijke directeuren willen zich vaak tegen alles aan bemoeien, die behoefte heb ik niet. Ik heb helemaal geen verstand van techniek. Echt waar! Mijn werknemers doen de techniek, ik het management. En dat is precies de kracht van mijn bedrijf".
Volgens het rapport "Masculiniteit met een feminien inzicht" van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid passen vrouwen aan de top zich aan of hadden ze altijd al meer typische mannelijke kwaliteiten dan de gemiddelde vrouw. Weliswaar zouden vrouwelijke leidinggevenden beter zijn in het opbouwen van relaties en in het delen van macht en informatie, maar ze hebben gemiddeld dezelfde wensen, gedachten en idealen als mannen en vindt er dus geen culturele omslag plaats als zij aan de top komen.
"Onzin," vindt Kwekkeboom. Zij heeft helemaal niet het gevoel dat ze zich conformeert aan mannelijke managementtechnieken. "Mensen denken altij d dat je een bitch moet zijn om een bedrijf te kunnen leiden. Maar ik vind mezelf gewoon een lieve vrouw. Sterk, dat wel.
"Je moet gewoon duidelijke principes hebben en beslissingen durven nemen," vindt ook Guiditta Guidi (32). "En als ze me dan een loeder vinden, ach. Liever dat dan als soft beschouwd te worden." Guidi richtte twee jaar geleden samen met Nadia Kafu een bedrijf op dat videoclips en documentaires produceert. De twee ontmoetten elkaar in de woestijn bij Las Vegas, waar Guidi de clip regisseerde van zangeres/presentatrice Fabienne. Kafu was Fabiennes manager. Hun karakters, visie en ambitie klikten zozeer dat ze besloten samen te gaan werken - dit tot grote hilariteit van de platenbobo's en artiestenmanageres, die als het om vrouwelijke collega's gaat vooral met pr-meisjes worden geconfronteerd. Wantrouwend observeerden ze het snelle succes van de twee dames, die hun bedrijf ook nog eens de teasende naam Latekx hadden gegeven. "Bij één platenmaatschappij was zelfs een weddenschap gaande. Twee van die pittige wijven, dat kan nooit goed gaan, dachten ze. Dus hadden ze met elkaar gewed hoelang het zou duren voordat we elkaar in de haren zouden vliegen en ons eigen bedrijf te gronde zouden richten."
'If you give me pleasure, I'll let you produce my musicvideo'. Het is slechts een voorbeeld van de oneerbare voorstellen die Guidi regelmatig in haar oor gefluisterd krijgt. Dergelijke mannen wijst ze resoluut de deur. En lacht er vervolgens om. "Veel vrouwen zijn snel beledigd, ik niet. De wereld zich gewoon zo in elkaar, dat hoef ik niet zo nodig te veranderen." Natuurlijk, zegt ze, werden ze in het begin wel eens moedeloos van al dat seksisme, de tegenwerping en de scepsis. Maar er kwam een moment dat ze besloten zich niet langer druk te maken om al die mannetjes met hun attachékoffers die niet geloofden dat twee vrouwen samen verdomd goed werk kunnen leveren. "En moet je ze nu zien kijken als we komen aanscheuren in Nadia's flitsende cabrio!," schatert ze. "Je hoort ze denken: 'Wie denken die wijven wel niet dat ze zijn' en 'Hm, hoe komen die aan zoveel geld?' Altijd moeten ze zo nodig iets impliceren, ze kunnen het niet bevatten dat wij net zo succesvol zijn als zij".
"Twee van die pittige wijven, dat kan nooit goed gaan, dachten ze. Dus hadden ze met elkaar gewed hoelang het zou duren voordat we elkaar in de haren zouden vliegen en ons eigen bedrijf te gronde zouden richten."
Nu ze een bekende naam zijn in de video-clipindustrie, hebben Guidi en Kafu zelfs voordeel van hun vrouw-zijn. "Veel muziekproducers willen met ons werken omdat we een andere kijk hebben op 'sex sells'. Subtieler, met meer oog voor detail. We zetten vrouwen wel sexy neer, maar niet hoerig." Nog een voordeel: "Het is voor ons makkelijk een afspraak te krijgen, mannen gaan snel om als ze een prettige vrouwenstem aan de telefoon horen. Dan ga je op de koffie, zet je je plannen uiteen en lacht wat. Voor je het weet heb je er weer een klus bij."
Ze denkt dat ze wel sterker in haar schoenen staat dan sommige van haar sexgenoten. "Ik werkte ooit bij een stichting voor kunst en cultuur waar alleen maar vrouwen zaten. Op een gegeven moment kregen ze ruzie met het bestuur en vervolgens zijn ze gewoon weggebleven. Dat vond ik zo stom en onprofessioneel, typisch een vrouwelijke reactie. Zo ben ik dus niet. Ik vecht voor wat ik wil bereiken, hou van mensen die helemaal voor iets gaan. Mijn compagnon Nadia heeft dat ook, die is nu acht maanden zwanger maar ze ligt gewoon nog vanuit bed projecten te regelen." Hoe dat dan moet, straks, als er een kind is! Guidi, laconiek: "Oh, we zetten gewoon een box op kantoor. Simpelweg een beetje creatief zijn, toch?"
Nieuwe media als internet en e-mail spelen vrouwen in de kaart. De ICT bijvoorbeeld, was van oudsher een voor vrouwen gesloten wereld, omdat deeltijdfuncties er schaars zijn en weinig vrouwen kiezen voor een automatiseringsopleiding. Maar dankzij het internet is het een stuk makkelijker om vanuit huis te werken. Het aantal internetbedrijfjes groeit nog steeds en die worden niet zelden opgezet door vrouwen.
Marian de Jong is bestuurslid bij Women on the Web, een organisatie van vrouwen die actief zijn op internet, en kent zeker 'een paar honderd' vrouwen die de afgelopen tijd een eigen bedrijf zijn begonnen. Zelf werkt ze als internetmarketeer bij een grote bank, waar ze vaak als enige met twintig mannen aan een tafel zit. "Als je ervoor zorgt dat je serieus wordt genomen, is dat prettig werken", vindt ze, "prettiger dan met alleen vrouwen zelfs."
Waarom? "Ja, nu moet ik natuurlijk heel voorzichtig zijn... Maar ik vind dat het met vrouwen onderling toch snel een beetje te gezellig wordt."
De Jong heeft nooit moeite gehad met mannelijke collega's en stoort zich niet in het minst aan vulgaire mailtjes die rondgestuurd worden. "Al krijg ik de ergste waarschijnlijk niet te zien," zegt ze lachend. Maar ze kent wel vrouwen die het lastig vinden zich te handhaven in een mannencultuur. "Als je je te vrouwelijk gedraagt, echt gaat lopen giechelen, dan gaan mannen zich superieur voelen. En dat voelen die vrouwen natuurlijk ook. Ik laat niet met me sollen en ik denk dat ik dat uitstraal, dat ik daarom nooit gezeik heb gehad.
Dat 'met mij valt niet te sollen' kan overigens ook een averechts effect hebben. Althans, als die houding te star is en niet gepaard gaat met enige humor. Chazia Mourali had in een interview met Opzij over haar nieuwe programma De Zwakste Schakel gezegd: "Ik denk dat het een van de eerste keren is dat een vrouw zich op de Nederlandse televisie zo mag profileren: kritisch, bot, meedogenloos." Dat kon ze aan de tafel van Barend & Van Dorp komen toelichten. Zichtbaar gespannen trok Mourali met haar mond, bij elke sneer van Jan Mulder ("Theater? Ach, kom op zeg, het is maar een kwisje hoor!") duwde ze haar kaken harder op elkaar. Professor Heertje, ook te gast, hield zich afzijdig maar dacht Mourali op het laatst misschien nog te kunnen plezieren met zijn voorstel de volledige NS-top te laten vervangen door vrouwen. 'Omdat die beter zijn in communiceren'. Mourali was niet onder de indruk: 'even een blik vrouwen opentrekken' had volgens haar niet zoveel zin. Nee, de avond viel niet meer te redden. Mourali wist niet om te gaan met de spot van de drie heren aan de andere kant van de tafel en de heren op hun beurt kregen, vooral tot frustratie van macho Mulder, geen grip op de presentatrice.
Te serieus werkt dus niet, net zo min als te vrolijk. Hoe onrechtvaardig ook, het is bekend dat 'typisch vrouwelijke' manieren van communiceren (zoals het 'giechelen' dat De Jong noemt en het zich verontschuldigen uit medeleven, niet om schuld te bekennen) door mannen niet serieus worden genomen. Maar tegelijkertijd erkennen de vrouwen in machtige posities dat een charme-offensief ze wel degelijk helpt dingen gedaan te krijgen. Het blijft dus balanceren. Misschien dat de vrouwen die de top halen een natuurlijk gevoel voor die balans hebben. Of misschien moeten vrouwen gewoon accepteren dat gelijkheid niet bestaat, minder bang zijn hun effect op mannen uit te buiten en durven spelen met de verschillen die er altijd zullen zijn.
Wilt u meer weten over de activiteiten van het ING-platform OnderneemHet, surf dan naar de gelijknamige site.